PPP-verslag van De Schiedammer Online

28 oktober 2017
hoorcollege peter van zonneveld piet paaltjens schiedam

PPP-verslag van De Schiedammer Online

27 oktober 2017

450 leerlingen van verschillende middelbare scholen uit Schiedam doken op donderdag 26 oktober in de wondere wereld van Piet Paaltjes. Dr. Peter van Zonneveld verzorgde hierover een besloten hoorcollege voor de leerlingen in de Westvest90-kerk. Louise Melchers van De Schiedammer Online was aanwezig en deed verslag.

door Louise Melchers
SCHIEDAM – Het is dit jaar 150 jaar geleden dat ‘Snikken en Grimlachjes’ van Piet Paaltjens (pseudoniem voor dominee Francois Haverschmidt) voor het eerst uitgegeven werd. Reden genoeg voor de bibliotheek Schiedam om dit feit niet ongemerkt voorbij te laten gaan. Ter gelegenheid van dit jubileum gaf Peter van Zonneveld (universitair docent uit Leiden) op donderdag 26 oktober 2017 een besloten hoorcollege over dit boek aan alle leerlingen van 5 en 6 vwo van Schiedam een uitstekende kans om kennis te maken met het universitaire leven, dat ook in het werk van Haverschmidt veelvuldig terugkomt. Hij deed dit in de uitstekend bij dit college passende Westvestkerk.

hoorcollege peter van zonneveld piet paaltjens schiedam

Aan de hand van 10 vragen gaf hij zo’n 450 leerlingen van SG Spieringshoek, Het Stedelijk Gymnasium Schiedam en Lyceum Schravenlant in drie kwartier een kijkje in het werk van Haverschmidt, zijn alterego Piet Paaltjens en de tijd waarin het werk geschreven werd. Een tijd waarin Weltschmerz een veelvoorkomend thema in de literatuur was en ook bij Haverschmidt van de pagina’s afspatte. Ongelukkige liefdes, verraad door vrienden, drank, Friesland, de dood, de tegenstelling tussen het verhevene en het alledaagse zijn allemaal onderwerpen die in het werk van François Haverschmidt terugkomen voor hij zichzelf uiteindelijk op Lange Haven 7 aan de bedstee ophangt. Gelukkig beschikt hij ook over een flinke dosis humor, zodat er af en toe naast een snik ook wel een grimlachje vanaf kan.

Van Zonneveld vertelt dat hij jaren geleden benaderd werd door een mevrouw die een gedicht over Schiedam van Piet Paaltjens in het album amicorum (een soort poeziealbum) van haar overgrootmoeder, mevr. Hoog, predikantsvrouw in Voorschoten, had gevonden. Het begint als volgt:

Een kijkjen in uw oud Schiedam.

                                                              Och, wil het niet gansch

                                               vergeten!

                                               Gij hebt er toch zeker ook menig uur

                                                               Van echt geluk gesleten.

hoorcollege peter van zonneveld piet paaltjens schiedam

Haverschmidt schreef dit gedicht in 1880 in haar boek. Het gedicht verwijst naar een ingeplakte foto van oud Schiedam. Hij schetst in dit gedicht een nogal somber beeld van het toen als Zwart Nazareth bekend staande Schiedam, dat toentertijd een nogal vuile en stinkende stad was, waarbij de huizen zwartgeblakerd waren door de vele steenkolendampen, afkomstig van de branderijen in de stad. Toch hoopt hij dat mevrouw Hoog, die ook in Schiedam had gewoond, weer eens terugdenkt aan Schiedam en de maker van dit gedichtje.

Jaren later werd Van Zonneveld weer door de kleindochter van mevrouw Hoog gebeld met het verzoek om het album op te komen halen en er goed voor te zorgen. Hij heeft het album toen overgedragen aan de Handschriftencollectie HaverSchmidt van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, waar het met zorg bewaard wordt. De foto is momenteel te zien in de bibliotheek in de Korenbeurs op de Lange Haven.